ISSN 3005-3137 e-ISSN 3005-4982 AAK tərəfindən qeydiyyata alınmışdır
Mahmud KaşğarlıBeynəlxalq elmi jurnal

Özbek ve Türk halk atasözlerının bıçımsel özellikleri hakkında

Say: Cild 4, № 1 (9), 2026 Səhifələr: 69–73 Dil: Türk DOI: 10.36719/3005-3137/9/69-73

Xülasə

Türk halkları tarih boyunca yan yana yaşamışlardır. Bu nedenle, yaşam biçimleri, gelenek ve görenekleri, tören ve alışkanlıklarında bir uyum vardır. Ayrıca, onların sanatsal düşünce yapıları, edebiyatı ve sanatında da ortak özellikler gözlemlenmektedir. Dolayısıyla, türk halklarının sözlü edebiyatındaki benzerliklerin temel nedeni, akraba halklar olmalarıdır. Bu makalede, türk halklarına ait özbek ve türk halklarının folklor eserleri, özellikle atasözleri karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Özbek ve türk halk atasözlerinin biçimsel özellikleri folklorbilim bakış açısıyla analiz edilmiştir. Araştırmada, atasözlerinin düz yazı ve şiirsel biçimlerde ifade edildiği, ritim ve mantıksal bütünlük açısından özellikleri ele alınmıştır. Araştırmanın temel amacı, özbek ve türk halk atasözlerinin biçimsel özelliklerini inceleyerek, türk halklarının sözlü edebiyatındaki kültürel yakınlığı ortaya koymaktır. Makalede, özbek ve türk halk atasözlerinden örnekler verilmiş, iki halkın atasözlerinin yapısının ortak türk sözlü edebiyatı gelenekleriyle bağlantılı olduğu ve konusal olarak benzerlik taşıdığı gösterilmiştir. Ayrıca, her iki halkın atasözlerine özgü ahenk ve özlülüğün, bunların hafızada kolayca yer etmesini sağladığı vurgulanmıştır. Sonuçlar, atasözlerinin sadece ahlaki, sosyal ve manevi değerleri aktarmada değil, aynı zamanda estetik etkiyi artırmada ve insan duygularını ifade etmede de önemli bir araç olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra, atasözlerinin biçimi ve içeriği, halkların kültürü ve dil özelliklerini yansıtarak, ortak kültürel kökenleri ortaya koymaktadır.