ISSN 3005-3137 e-ISSN 3005-4982 AAK tərəfindən qeydiyyata alınmışdır
Mahmud KaşğarlıBeynəlxalq elmi jurnal

Postmodernizmin dil və ironiya vasitəsilə tənqidi Oğuz atayın əsərlərində sosial və mədəni analiz

Say: Cild 4, № 3 (11), 2026 Səhifələr: 58–64 Dil: Azərbaycan DOI: 10.36719/3005-3137/11/58-64

Xülasə

Bu tədqiqat Oğuz Atayın əsərlərində postmodernizmin dil və ironiya vasitəsilə necə ifadə olunduğunu dərindən araşdırır. Müəllifin yaradıcılığı, xüsusilə “Tutunamayanlar” və “Tehlikeli Oyunlar” romanları, fərd və cəmiyyət arasındakı ziddiyyətləri dil oyunları, parodik ifadələr və sarkazm vasitəsilə təqdim edilir. Atay ənənəvi roman formalarını sarsıdaraq qeyri-xətti strukturlar, mətnlərarası əlaqələr və fərqli üslub qatları tətbiq edir ki, bu da oxucunu fəal iştirakçıya çevirərək məna axtarışına cəlb edir. Tədqiqatda Atayın dilə yanaşması və postmodern texnikaları, fərdi və sosial problemlərin tənqidində əsas vasitələr kimi dəyərləndirilir. Müəllif dilin yalnız ünsiyyət vasitəsi olmadığını, həm də fərdi kimlik axtarışları, sosial yadlaşma və mədəni parçalanmaların açıqlandığı oyun sahəsi olduğunu göstərir. Dil oyunları, daxili monoloqlar, dialoqlar və parodik üslub vasitəsilə Atay həm fərdi, həm də kollektiv böhranları əks etdirir. Oxucu bu vasitələrlə cəmiyyətin riyakarlığını, dəyərlərin sabit olmamasını və dilin məhdudiyyətlərini müşahidə edir. Əsərlərdə ironiya və sarkazm tənqidi alət kimi geniş istifadə olunur; bunlar cəmiyyətin və sosial qurumların ziddiyyətlərini, bürokratik formalizmi və modernləşmə proseslərinin yaratdığı gərginlikləri açıq şəkildə ifşa edir. Atayın yaradıcılığı yalnız ədəbi eksperiment və dil oyunu ilə məhdudlaşmır, həm də oxucuya sosial, mədəni və fəlsəfi analizlər təqdim edir. Bu xülasə göstərir ki, Atayın əsərlərində postmodern dil, ironiya və sarkazm vasitəsilə fərdi və ictimai problemlərin tənqidi, həm estetik, həm də düşüncəyə sövq edən bir üslubda həyata keçirilir.