Sultan Səncər dövründə Böyük Səlcuq dövlətində baş verən siyasi proseslərin Azərbaycana təsiri (Türkiyə tarixşünaslığında)

Bu məqalədə Sultan Səncər dövründə Böyük Səlcuq dövlətində cərəyan edən siyasi proseslərin Azərbaycana təsiri Türkiyə tarixşünaslığı əsasında araşdırılır. Tədqiqatın əsas məqsədi Türkiyə tarixçilərinin əsərlərində Sultan Səncər hakimiyyəti illərində baş verən siyasi hadisələrin, hakimiyyət münasibətlərinin, regional dəyişikliklərin və dövlət daxilindəki siyasi dinamikanın Azərbaycanla bağlı nəticələrinin necə qiymətləndirildiyini müəyyən etməkdən ibarətdir. Məqalədə Sultan Səncər dövründə Böyük Səlcuq dövlətinin siyasi həyatında müşahidə olunan əsas istiqamətlər, mərkəzi hakimiyyətin möhkəmləndirilməsi cəhdləri, vilayət idarəçiliyində meydana çıxan problemlər, daxili çəkişmələr, xarici təhlükələr və müxtəlif siyasi qruplar arasındakı münasibətlər təhlil edilir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın Böyük Səlcuq dövlətinin siyasi sistemində tutduğu yer, regionun strateji əhəmiyyəti, burada baş verən inzibati və siyasi dəyişikliklər, həmin dəyişikliklərin yerli hakim qüvvələrə və ümumi regional sabitliyə təsiri məsələləri də diqqət mərkəzində saxlanılır. Türkiyə tarixşünaslığında Sultan Səncər dövrü bir tərəfdən Böyük Səlcuq dövlətinin siyasi gücünün müəyyən dərəcədə qorunduğu, digər tərəfdən isə gələcək parçalanma meyllərinin gücləndiyi mürəkkəb və ziddiyyətli mərhələ kimi xarakterizə olunur. Məqalədə bu yanaşmalar müqayisəli şəkildə ümumiləşdirilir və Azərbaycanla bağlı elmi mövqelər sistemləşdirilir. Tədqiqat zamanı tarixşünaslıq təhlili, müqayisəli metod, sistemli yanaşma və ümumiləşdirmə üsullarından istifadə edilmişdir. Araşdırma nəticəsində müəyyən olunur ki, Türkiyə tarixşünaslığında Sultan Səncər dövründə baş verən siyasi proseslər Azərbaycanın orta əsrlər siyasi tarixinin, regional mövqeyinin və sonrakı inkişaf istiqamətlərinin izahında mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir. Eyni zamanda, bu mövzu Türkiyə tarixşünaslığında Azərbaycanla bağlı mövcud yanaşmaların daha dərindən öyrənilməsi baxımından da aktualdır. Tədqiqatın nəticələri Azərbaycan Səlcuqşünaslığında mövcud elmi boşluqların qismən doldurulmasına və məsələnin tarixşünaslıq baxımından daha sistemli şəkildə dəyərləndirilməsinə xidmət edir.