XX əsrin birinci yarısında və sonunda Gürcüstanda ictimai-siyasi vəziyyət

Bu məqalədə Gürcüstanın müasir tarixinə qısa icmalı, separatizmin milli münaqişəyə çevrilməsi və qonşu dövlətlərin maraq dairəsində olması, həmçinin Gürcüstanın qədim, orta və müasir tarixindən, XX əsrin əvvəllərində beynəlxalq imperializmin Gürcüstana təsiri, sovet siyasi sisteminin süqutu və bu münaqişəyə digər münasibətlərdən bəhs edilir. Gürcüstanın ictimai-siyasi həyatında ən ağrılı tənəzzül dövrü XIII əsrin 2- ci rübündə, yəni monqol istilası zamanı, həmçinin XIV əsrin 2-ci yarısında Teymurun hücumu və feodal parçalanması və mərkəzi hakimiyyətin çarlıqlara (çarlıq) parçalanması prosesi ilə başladı. Beləliklə, Kartli, Kaxeti, İmerti, Samtsxe Saatabaqo knyazlıqları yaradıldı. Gürcüstanda mərkəzi siyasi hakimiyyətin daha da mərkəzsizləşdirilməsi qonşu dövlətlərin, o cümlədən İran və Türkiyənin marağını genişləndirdi və XVI- XVIII əsrlərdə Gürcüstana invaziv yürüşlər təşkil edildi. Gürcüstan dövlətinin 3-cü tələbində bildirilib ki, Gürcüstan hökuməti BMT baş katibinin xeyirxah xidmətlərini alqışlayır və gürcü-abxaziya münaqişəsinin obyektiv həllinə ümid edir. Hətta Şimali Osetiya və İnquş qüvvələri arasında qarşıdurmalar da olub. Daha sonra BMT-nin Gürcüstandakı nümayəndəsi E.Berner baş katibə ünvanladığı müraciətdə bildirdi ki, gürcü- Mahmud Kaşğarlı Beynəlxalq Elmi Jurnal. 2025 / Cild: 3 Sayı: 1 / 116-125 ISSN : 3005-3137 Mahmud Kashgarli International Scientific Journal. / Volume: 3 Issue: 1 / 116-125 e-ISSN: 3005-4982 117 abxaz münaqişəsinə Osetiya-İnquş münaqişəsinin əlavə edilməsi bütün Cənubi Qafqazda təhlükəli vəziyyət yarada bilər. Buna görə də 1993-cü il mayın 20-25-də Abxaziyanın paytaxtı Suxumidə E.Börnerin, E.Şevardnadzenin, baş nazir T.Sequnun, S.Kavkadzenin vasitəçiliyi ilə baş nazir, müvəqqəti hərbi şuranın sədri, T.Nadiraşvili ilə, Qudaxiya Sovetinin Yeni Soveti ilə görüşlər keçirildi. Cənubi Qafqazda milli münaqişələrin həlli yalnız hərbi-siyasi və əlverişli şəraitdən və zamandan asılıdır. Gürcüstanın ümumən qonşu dövlətlərin maraq dairəsində olması, Cənubi Qafqazda mövcud münaqişələrin regional müstəvidən beynəlxalq müstəviyə qaldırılması problemin kəskinləşməsindən xəbər verir.